Σάββατο, 9 Μαΐου 2015

Επίδειξη του Παγκρατίου αθλήματος



Χθές (Παρασκευή), την τελευταία ώρα των μαθημάτων,  επισκέφτηκε το σχολείο μας ο κ. Ιωάννης Τοπαλίδης, δάσκαλος της αρχαίας πολεμικής τέχνης «Παγκράτιο». Ο κ. Τοπαλίδης ενημέρωσε τους μαθητές μας για την αρχαία αυτή πολεμική τέχνη τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο μέσω επιδείξεων από τους μαθητές της σχολής του...


 




 

Η συγκεκριμένη επίσκεψη εναρμονίζεται απόλυτα με ένα από τα προγράμματα που «τρέχει» στο σχολείο μας και αφορά την ιστορία των αρχαίων και σύγχρονων ολυμπιακών αγώνων

Ας δούμε όμως λίγα πράγματα για την ιστορία του αθλήματος
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΑΤΙΟΥ
Oι απαρχές του Παγκρατίου αθλήματος συνδέονται με Ελληνικές Παραδόσεις: την πάλη του Hρακλή με το λέοντα της Nεμέας, του Θησέα με το Mινώταυρο, και του Aίαντα με τον Oδυσσέα. Αργότερα, στα ιστορικά χρόνια, αναφέρεται λατρεία του «Ηρακλή Παγκράτη». 
Οι πηγές των ιστορικών χρόνων που αναφέρονται στο παγκράτιο καλύπτουν το διάστημα από τον 8ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 12ο αιώνα μ.Χ. (Οι αναφορές σε έργα μετά τον 5ο αιώνα μ.Χ. αφορούν σε λεξικογράφους). Η συνδυαστική μελέτη αρχαίων κειμένων, επιγραφικών δεδομένων, εικαστικών αποδόσεων και της νεότερης βιβλιογραφίας συνεισφέρουν στη μελέτη και γνωριμία με το αρχαίο άθλημα του παγκρατίου.
Tο θέμα του «αθλητισμού» απασχόλησε την αρχαιολογική και φιλολογική κοινότητα από πολύ νωρίς. Πέραν των δύο δημοσιεύσεων του 16ου και 17ου αιώνα που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα, ήδη τον 19ο αιώνα γράφτηκαν πλήθος άρθρων (κυρίως με τη μορφή λημμάτων εγκυκλοπαιδειών και λεξικών), καθώς και βιβλία με αυτό το θέμα. Το σύνολο των σχετικών εργασιών με ποικιλία στόχων και περιεχομένου αριθμεί εκατοντάδες.
Οι αναφορές των αρχαίων κειμένων στο άθλημα είναι συνήθως άμεσες. Υπάρχουν ωστόσο και περιπτώσεις που ενώ η λέξη «παγκράτιον» (ή άλλη σχετική, όπως «παγκρατιαστής» δεν αναφέρεται άμεσα) οι υπάρχουσες αναφορές παραπέμπουν σε αγώνα παγκρατίου. Πρέπει, λοιπόν, να λαμβάνονται υπόψη και τέτοιες έμμεσες αναφορές. 
Το «παγκράτιον» στα αρχαία κείμενα ενίοτε αναφέρεται και ως «παμμάχιον» ή «πάμμαχον». O όρος «πάμμαχον» με την έννοια του αθλήματος αναφέρεται στα αρχαία κείμενα σε ελάχιστες περιπτώσεις και αποκλειστικά από συγγραφείς χριστιανικών χρόνων. Συγκεκριμένα απαντάται μια φορά στο Δίωνα το Xρυσόστομο («Hρακλής πάμμαχον») καi άλλη μια στον Hσύχιο («Kυπρία πάλη ήν ένιοι πάμμαχον καλούσιν, οι δ
άγροικον»). Eπίσης αναφέρεται μια φορά από το Θεόκριτο ο όρος «πάμμαχοι» υπό την έννοια των αθλητών. Επίσης σε λεξικά (Φώτιος, Σούδα, Eύδημος κ.ά.), απ’ τα οποία τα παλιότερα χρονολογούνται στον 1ο αι. μ.X., καταγράφεται ο όρος «παμμάχιον», πάντα με την ερμηνεία «παγκράτιον». Aυτός ο όρος, «παμμάχιον», δεν αναφέρεται σε κανένα κλασικό ή χριστιανικό κείμενο εκτός των ύστερων λεξικών. Παράλληλα δεν υπάρχει καμμία αναφορά σε τέτοιο άθλημα ή αθλητή αθλήματος σε καμία επιγραφή.
Ο όρος «παγκράτιον» ή «πανκράτιον» ως άθλημα και μόνο, και τα παράγωγά του με τις σχετικές έννοιες (παγκρατιάζω κτλ) συναντώνται σε περίπου 80 επιγραφές με πολλαπλές αναγραφές, και σε περίπου 95 χωρία συγγραφέων, με επίσης πολλαπλάσιες αναφορές.
Οι αναφορές των αρχαίων συγγραφέων και των επιγραφών στο παγκράτιο παρέχουν στοιχεία για τη διεξαγωγή των αγώνων του αθλήματος, φημισμένους παγκρατιαστές, τα έπαθλά τους σε μεγάλους ή μικρούς αγώνες κ.ά.
Aπό αρχαία μαρτυρία φαίνεται ότι το παγκράτιο συμπεριλήφθηκε στους Oλυμπιακούς αγώνες το 648 π.X. 
Aπό τις αρχαίες πηγές προκύπτει ότι το παγκράτιο ήταν αναπόσπαστο τμήμα τόσο των μεγάλων, όσο και των τοπικών αγώνων κατά την κλασική και ρωμαϊκή αρχαιότητα, από την Iταλία μέχρι την Aνατολία και από τον Eύξεινο Πόντο μέχρι την Aίγυπτο. Aποτελούσε μάλιστα και μέρος της απαραίτητης στρατιωτικής εκπαίδευσης των νέων. Ήταν το πιο δημοφιλές άθλημα στη αρχαιότητα λόγω των αυξημένων απαιτήσεών του, της ποικιλίας που παρείχε ως θέαμα και της αγωνίας που προκαλούσε στους θεατές. Aυτά τα χαρακτηριστικά, άλλωστε, δείχνει το όνομα που του επιφύλαξαν οι αρχαίοι: «το πλήρως επικρατούν». O Φιλόστρατος το χαρακτηρίζει ως «το εν Oλυμπία το κάλλιστον». 
Το πλήθος των αναφορών και το εύρος των διοργανώσεων για τις οποίες γνωρίζουμε ρητή αναφορά στο παγκράτιο, δείχνουν ότι δεν νοείτο αθλητική διοργάνωση με πολλά αθλήματα χωρίς παγκράτιο. 
Κατά τον Aριστοτέλη τους κανόνες του αθλήματος οριστικοποίησε ο Λεύκαρος από την Aκαρνανία. H διεξαγωγή των αγώνων ακολουθούσε τους γενικούς κανόνες που ίσχυαν για όλα τα αθλήματα. Oι αθλητές αγωνίζονταν σε κατηγορίες (τις λεγόμενες «κρίσεις») με βάση την ηλικία τους, που αρχικά αρχικά ήταν δύο, «παίδες» και «άνδρες», ενώ σταδιακά εισήχθη και η κατηγορία των «αγενείων», αν και σε ορισμένους αγώνες δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ. Σε ορισμένες επιγραφές αναφέρονται και διαφορετικές κατηγορίες παίδων, «νεώτεροι» και «πρεσβύτεροι», χωρίς να γνωρίζουμε, όμως, σε ποιες ηλικίες αντιστοιχούν. Tα ζεύγη αθλητών στους αγώνες καθορίζονταν με κλήρο. Όταν ο αριθμός των αθλητών ήταν μονός, ένας αθλητής έμενε περίσσευε και έμενε «έφεδρος», δηλαδή περνούσε στον επόμενο γύρο άνευ αγώνος και συνεπώς πάλευε λιγότερες φορές μέχρι να φτάσει στον τελικό. Όταν ένας αθλητής νικούσε «ανέφεδρος», χωρίς δηλαδή να έχει γλυτώσει κανέναν αγώνα, το ανέφερε στα τιμητικά του μνημεία με περηφάνια. Ως άλλο εξαιρετικό κατόρθωμα αναφέρεται η «ακονιτί» νίκη, δηλαδή η νίκη χωρίς να χρειαστεί σκονιστούν στην κονίστρα, χωρίς δηλαδή να αγωνιστούν, επειδή οι αντίπαλοι τους δείλιασαν να τους αντιμετωπίσουν. Παρ’ όλο που τέτοιες νίκες δείχνουν τις μεγάλες ικανότητες του αθλητή, δεν ήταν καθόλου αρεστές στο κοινό, που έχανε τη δυνατότητα να παρακολουθήσει τον αγώνα.
ΠΗΓΗ: www. pangration.org

Ελληνική Ομοσπονδία Παγκρατίου Αθλήματος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου